Füsunkar təbiəti, qədim mədəniyyəti və tarixi olan Azərbaycan Respublikası Xəzər dənizin qərb sahilində, Cənubi Qafqazın şərqində yerləşir. Sahəsi 86 kv. km. Azərbaycan şimaldan Rusiya ilə (390 km), şimal- qərbdən Gürcüstan ilə (471 km), qərbdən Ermənistan ilə (1007 km), cənub-qərbdən Türkiyə ilə (15 km) və cənubda İranla (765 km) həmsərhəddir. Respublikanın quru sərhədlərinin uzunluğu 2647 km-dir, su sərhədlərinin uzunluğu isə 816 km-dir. Azərbaycanın anklavı olan Naxçıvan Muxtar Respublikası Ermənistanla şimal-şərqdə, İranla cənub-qərbdə və Türkiyə ilə şimal-qərbdən həmsərhəddir.
Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhəridir. Bu, iri elmi, mədəni və sənaye mərkəzidir. Qədimi tikililəri, böyük ərazisi və əhalisinə görə Bakını Şərqin ən qədim və böyük şəhərlərindən biridir. Bakı Xəzər dənizinin sahilində, Abşeron yarımadasının cənubunda yerləşir.
Azərbaycanın az qala yarısı dağlıq ərazidə yerləşir. Şimalda Böyük Qafqaz dağları, cənubda Kiçik Qafqaz dağları və Kür ovalığı, cənub-şərqdə – Talış dağları. Azərbaycan Respublikasının ərazisində 11 iqlim tipindən 8-i mövcuddur. Respublikanın ərazisində çox sayda çaylar, zəngin flora və fauna var.
Azərbaycan ərazisi hər zaman arxeoloqların marağında olub, çünki qazıntılar nəticəsində Qarabağda Azıx mağarasında 2 milyon il əvvəl mövcud olan insan sivilizasiyasının qalıqları aşkar olunmuşdu. İnsanlar tarixi inkişafı boyu burda yaşayıblar. Azərbaycan indiki mədəniyyətin, sivilizasiyanın, inkişafın və dialektlərin yaranmasına öz töhfəsini verib.
Zaman uzun keçmişlərin bir çox arxeoloji və memarlıq abidələrini bizim üçün qoruyub saxlamışdır. Qədim daş kitabələr, əlyazmalar, əsrlərin dərinliklərindən yadigar qalmış xalça naxışları, onları oxumağı bacaranlara, başlıcası isə oxumaq istəyənlərə çox şey danışa bilər. Azərbaycanı tanımaq, onun haqqında həqiqəti bilmək üçün bu torpağa, onun adamlarına dost gözü ilə baxmaq gərəkdir.
Azərbaycanınəhalisininsayı 10,375,843 nəfərdir (1 yanvar, 2022-ci il). Azərbaycanəhalisininçoxumüsəlmanolandünyaviölkəhesabolunur. Əhalinintəxminən 97% müsəlmanlardır. Onlardan 85% şiə, 15% sünnidir. Ölkədəmüxtəlifetnikqruplarbaşqadinlərəibadətedir. Konstitusiyanın 48-ci maddəsinəgörə, Azərbaycandünyaviolkədirvədiniazadlığıtəminedir. Dini azlıqlararasında 280,000 xristian (3,1%) əsasənrus, gürcü-ortodoksvəerməniapostolik (deməkolarki, bütünermənilərDağlıqQarabağdayaşayırlar) kilsələrtəşkiledir. DigərxristiantəriqətləriarasındaLüteran, Baptist vəMolokanlar var. Həmçininkiçik protestant icmasımövcuddur. Azərbaycandayaşayanyahudiəhali 2000 minliktarixəmalikdir. Yahuditəşkilatlarınhesabınagörə, 12,000 yahudiAzərbaycandayaşayırvəburaİsrailvəBirləşmişŞtatlardankənardaolanənçoxyahudiəhalisiolanölkədir. AzərbaycanhəmçininBahai, HariKrişna, YehovanınŞahidlərivədigərdiniicmalarmövcuddur.
Azərbaycanqədimmədəniyyətölkəsidir. Burayaköçübgəlmişoğuztayfalarıhəminərazidəəsrlərboyutəşəkkültapıbsabitləşmiş, dərinköklərəmalikmədəniyyətləqarşılaşaraq, öznövbələrindəbumədəniyyətiümumtürkmədəniənənələriiləzənginləşdirmişlər. Xalqımızınistedadıvəyaradıcılıqqüdrəti “Kitabi-DədəQorqud”, “Oğuznamə”, “Koroğlu” vəbirçoxbaşqaepikabidələrdətəcəssümetmişdir. AzərbaycandiliAzərbaycandarəsmidövlətdilidir. Bu bərəkətli, səxavətlivəmehribantorpaqbirçoxmütəfəkkirlərin, filosofların, alimlərin, şairlərin, memarların, musiqiçilərin, rəssamlarınbeşiyiolmuşdur. Rəvayətəgörə, Zərdüştbutorpaqdadünyayagözaçmışdır. Azərbaycantorpağıbəşəriyyətə NizamiGəncəvi, XaqaniŞirvani, Bəhmənyar, Nəsimi, Füzuli, NəsirəddinTusi, ŞahİsmayılXətai, MollaPənahVaqif, A.Bakıxanov, M.F.Axundov, M.Ə.Sabir, C.Məmmədquluzadə, HüseynCavid, C.Cabbarlı, SəmədVurğun, ƏliağaVahid, RəsulRzakimidahilərbəxşetmişdir. AzərbaycanSəttarBəhlulzadə, Tahir Salahov, ToğrulNərimanbəyov, MikayılAbdullayevvəbirçoxdigəristedadlırəssamlarladünyadaşöhrətqazanıb. Xalqmusiqimiz, muğamlarımızÜzeyirHacıbəyov, MüslümMaqomayev, QaraQarayev, FikrətƏmirov, Niyazi, ArifMəlikovkimigörkəmlibəstəkarlarıbugünbütündünyadasəsləndirilənəsərlərbəstələməyəruhlandırmış, Bülbül, RəşidBehbudovkimisehirli, ecazkarsəsəmalikmüğənnilərəilhamvermişdir. MəşhurAzərbaycanxalçalarısankitəbiətinbütünrənglərini, boyalarını, tarixinbütünnişanələriniözündətəcəssümetdirir. Bu günonlaruçanxalçalarkimi, zamanvəməkanhüdudlarınıaşaraqAzərbaycandançox-çoxuzaqölkələrəgedibçıxırlar. Azərbaycandaelminvəmaarifinçoxəsrliktarixivardır. 1919-cu ildəaçılmışBakıDövlətUniversiteti, 1945-ci ildəyaradılmışAzərbaycanElmlərAkademiyasınıninstitutlarırespublikadaelmin, təhsilinvəmədəniyyətininkişafındamüstəsnaroloynamışlar. Bu günrespublikaalimlərininmaraqdairəsinəXəzərindərinlikləri, kosmosunənginlikləri, insanbeynininsirlərivə s. problemlərdaxildir. Onilliklərboyuölkəsənayəsinineftçıxarma, neft-kimyavəneftemalı, kəndtəsərrüfatınıisəpambıqçılıq, üzümçülük, tərəvəzçilikvəmaldarlıqtəmsiletmişdir. Azərbaycanıniqtisadiyyatınıcanlıorqanizməbənzətsək, etirafedilməlidirki, onundamarlarındanneftaxır. Azərbaycandayeraltındanneftin, yanarqazınçıxmasıbuyerihələqədimzamanlardahəryerdəməşhuretmişdir. Azərbaycan ta qədimdənözününəbədiyananocaqları, atəşgahlarıiləməşhurdur. AbşerondaYanardağdeyilənyer var. Naxçıvanda, Kəlbəcərdə, Masallıda, Lənkəranda, Babadağda… yerdənqaynarsularçıxır. SuraxanıdaəbədiolaraqyananvəheçvaxtsönməyənAtəşgahvardır. Əsrlərboyudünyanınuzaq-uzaqellərindənodainanan, odatapınanatəşpərəstlər, həttaHindistandankahinləroduaxtara-axtaragəlibonuAbşerondatapıblarvəözlərininbaşməbədləriniburada — SuraxanıAtəşgahındayaratmışlar. Bu gündə “Azərbaycan” deyəndəgözönünəonunəsassərvətiolanneftgəlir. Nefttəkcəsərvətyox, həmdəşöhrətdir. Uzaqzamanlardabudiyarayeraltındançıxıbgölməçələrdəqərartutanxüsusiqoxusu, rəngiolanmayeninardıncauzaq-uzaqölkələrdəngəlirdilər. Min illərboyutuluqlaradoldurulmuşneftiŞərqə, Qərbədəvəkarvanlarıiləaparırdılar. Azərbaycandanaparılanneftdəntəkcəişıqüçünyox, həmdəbirçoxxəstəliklərdəqiymətlidərmankimiistifadəedirdilər. Əsrlərbir-biriniəvəzetdikcəyaxın-uzaqölkələrdəneftəolantələbatdurmadanartırdı. Avropa və Asiya arasında körpü rolunu oynayan Azərbaycanın siyasi və ticari əlaqələrin inkişafında müstəsna rolu var. O, həmçininregionuninkişafındakeyfiyyətcəyeniiqtisadimodeliformalaşdırır. Bu günAzərbaycandanəhəngenerjilayihələriyerinəyetirilməkdədir. XəzərdənizininAzərbaycana aid olanhissəsindəneftvəqazlayihələriuğurlahəyatakeçirilir. AzərbaycanXəzərdənizininnəhəngenerjipotensialını ilk mənimsəyən,Qafqaznəqliyyatdəhlizinininkişafında, nəhənglayihələringerçəkləşməsindəXəzəryanıvəQafqazregionundamühümroloynayanbirdövlətəçevrilmişdir. BirzamanlarErmənistanınAzərbaycanaqarşıhərbitəcavüzünəvəonunağırnəticələrinə (90-cı illərdəErmənistanDağlıqQarabağvəonuninzibatisərhədlərindənkənardayerləşən 7 rayonuişğaletmişdi. Ölkənin 10 milyonluqəhalisinin 1,2milyonuqaçqın-köçkünstatusualmışdı. 44 günlükVətənmüharibəsindənsonraAzərbaycanərazibütövlüyünübərpaetdi.) baxmayaraq, hal-hazırdaölkəmizdünyanındemokratikölkələrisırasındadır. Azərbaycanmürəkkəbvəsərtmaneələridəfedərəkdemokratik, hüquqi, dünyəvidövlətquruculuğuvəvətəndaşcəmiyyətiformalaşmasıistiqamətindəmühümvəqətiyyətliaddımlarınıatmaqdadavamedir. HazırdaAzərbaycanBirləşmişMillətlərTəşkilatı (BMT), AvropadaTəhlükəsizlikvəƏməkdaşlıqTəşkilatı (ATƏT), AvropaŞurası (AŞ), MüstəqilDövlətlərBirliyi (MDB), GUAM, İslam ƏməkdaşlıqTəşkilatı (İƏT), QaraDənizİqtisadiƏməkdaşlıqTəşkilatı (QİƏT), İqtisadiƏməkdaşlıqTəşkilatı (İƏT), QoşulmamaHərəkatıkimibeynəlxalqtəşkilatlarınüzvüolmaqlabərabər, AvropaBirliyi, NATO, BeynəlxalqValyutaFondu, AvropaYenidənqurmavəİnkişafBankı, İslam İnkişafBankıvədigərtəşkilatlarla da fəaləməkdaşlıqedir.
